Kısa cevap: Hava kirliliği yönünden izne tabi bir tesiste baca gazı emisyonu yönetmelikteki sınırları aşarsa, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesine göre 2026 yılında 1.678.359 TL idari para cezası uygulanır. Aynı fiil üç yıl içinde tekrarlanırsa ceza Kanun'un 23. maddesi gereği ilk tekrarda 3.356.718 TL'ye, sonraki tekrarlarda 5.035.077 TL'ye çıkar. Aykırılık giderilmezse faaliyet durdurulabilir.
2026'da hangi ceza ne kadar?
Çevre Kanunu'ndaki idari para cezaları her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. 2026 yılı için uygulanan oran %25,49'dur. Sanayi bacalarıyla doğrudan ilgili iki kalem şöyledir:
| Fiil | 2026 cezası |
|---|---|
| Hava kirliliği yönünden izne tabi tesisin yönetmelikle belirlenen emisyon sınırlarını aşması | 1.678.359 TL |
| İzne tabi tesisi izinsiz kurmak veya işletmek, izin iptaline rağmen faaliyeti sürdürmek | 839.122 TL |
Tekrar eden ihlalde ceza katlanır
Kanun'un 23. maddesine göre idari para cezaları, fiilin işlenmesinden itibaren üç yıl içinde birinci tekrarında bir kat, ikinci ve sonraki tekrarlarında iki kat artırılarak verilir. Emisyon sınırını aşan bir tesis için bu şu anlama gelir:
| Durum | Çarpan | 2026 tutarı |
|---|---|---|
| İlk tespit | ×1 | 1.678.359 TL |
| 3 yıl içinde 1. tekrar | ×2 | 3.356.718 TL |
| 3 yıl içinde 2. ve sonraki tekrar | ×3 | 5.035.077 TL |
Ram bacasında birikim bir kez oluştuğunda sorun kendiliğinden geçmez. Bir sonraki ölçüm de aynı sistemle yapılır. Bu yüzden asıl risk tek bir ceza değil, katlanarak artan ceza serisidir.
Para cezasından daha pahalısı: faaliyetin durdurulması
Kanun'un 15. maddesine göre aykırılık verilen süre içinde giderilmezse faaliyet kısmen veya tamamen, süreli veya süresiz olarak durdurulabilir. Ram hattı duran bir boyahane ya da terbiye tesisi için günlük üretim kaybı, çoğu zaman para cezasının kendisinden büyüktür. Bunlara ek ölçüm ve iyileştirme maliyetleri, ihracat müşterilerinin sürdürülebilirlik denetimlerinde olumsuz değerlendirme ve marka güveninde kayıp eklenir.
Ölçüm sonucunu baca hattındaki birikim belirler
Ram makinelerinde kurutma, fikse ve apre sırasında kumaştaki iplik yağları, yumuşatıcılar ve apre kimyasalları yüksek sıcaklıkta buharlaşır. Egzoz havası baca hattına yağ dumanı, uçucu organik bileşik (VOC), aerosol ve lif tozu taşır. Prowill'in proje verilerine göre bir ram 100 bin metre kumaş geçirdiğinde baca hattından yaklaşık 400 litre atık yağ molekülü salınır. Filtre ve yıkama suyu bu yükü tutamaz hale geldikçe ölçüm sonucu kötüleşir.
Denetim gününe değil, her güne hazırlık
- Kanal ve kaset filtrelerdeki oturmuş birikimi mekanik olarak temizleyin, filtrelerin durumunu kayda alın.
- Yıkama (scrubber) havuzunun suyunu düzenli olarak koşullandırın; Prowill programında 500 litrelik havuza ilk 28 gün 100 litre, sonra her 28 günde 70 litre.
- Filtre değişim aralığını, fan akımını ve yıkama suyunun durumunu aylık kaydedin.
- Emisyon ölçümünü akredite laboratuvara yaptırın; ölçümden önce değil, yıl boyunca aynı bakım düzenini koruyun.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Tesisinize uygulanacak hükümler izin belgenize, sınıfınıza ve il müdürlüğünün değerlendirmesine göre değişir. Tutarlar 2026 yılı yeniden değerleme oranıyla hesaplanmıştır.
Sık sorulan sorular
2026'da emisyon sınırını aşan tesise ne kadar ceza verilir?
Hava kirliliği yönünden izne tabi tesiste emisyon sınırlarının aşılması 2026'da 1.678.359 TL idari para cezası gerektirir.
Ceza tekrar ederse ne olur?
Üç yıl içinde ilk tekrarda ceza bir kat artırılarak 3.356.718 TL, ikinci ve sonraki tekrarlarda iki kat artırılarak 5.035.077 TL olur.
Faaliyet durdurulabilir mi?
Evet. Çevre Kanunu'nun 15. maddesine göre aykırılık verilen süre içinde giderilmezse faaliyet kısmen veya tamamen, süreli veya süresiz durdurulabilir.